هیچ محصولی در سبد خرید نیست
استاندارد IP چیست
4 دقیقه مطالعه
استاندارد IP چیست؟ راهنمای کامل و کاربردی برای شناخت Ingress Protection Code
مقدمه
در دنیای امروز، تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی بخش جداییناپذیر زندگی ما شدهاند. هنگام انتخاب این تجهیزات، از گوشی موبایل تا دوربین مداربسته، یکی از معیارهای اصلی میزان مقاومت محصول در برابر شرایط محیطی است. اما چگونه بفهمیم یک دستگاه چقدر در مقابل گردوغبار یا آب مقاوم است؟ اینجاست که استاندارد IP وارد عمل میشود. در این مقاله به زبانی ساده و کاملاً تخصصی، با استاندارد IP، کارکرد آن، کاربردها، جداول و مثالهای مهم، تفاوت با استانداردهای مشابه و هرآنچه باید بدانید به طور کامل آشنا میشوید.
استاندارد IP چیست؟
کد IP یا همان Ingress Protection Code یک استاندارد جهانی تعریفشده توسط کمیته بینالمللی الکتروتکنیک (IEC) است که میزان حفاظت تجهیزات را در برابر ورود اجسام جامد (گردوغبار، ذرات و…) و مایعات (آب، رطوبت و…) نمایش میدهد. هدف این استاندارد این است که مصرفکننده و طراح صنعتی بداند هر دستگاه تا چه اندازه در مواجهه با عوامل محیطی مقاوم خواهد بود.
نمونه کد:
- IP65
- IP67
- IP54
تاریخچه و اهمیت استاندارد IP
تا قبل از ایجاد این استاندارد، هر شرکت یا کشور روش متفاوتی برای اعلام میزان مقاومت تجهیزات خود داشت. همین مساله باعث ابهام در خرید میشد. اما با معرفی استاندارد IP در دهه ۱۹۸۰ توسط IEC، یک معیار یکپارچه جهانی به وجود آمد. درنهایت، وجود کد IP باعث شفافیت بازار جهانی شد و اکنون روی همه محصولات برقی معتبر درج میشود.
استاندارد IP چیست
ساختار کد IP (Ingress Protection Code)
کد IP معمولاً از دو عدد پس از حروف “IP” تشکیل میشود:
فرمت:
IP[عدد اول][عدد دوم]
مثال:
- IP68
- IP66
- IP54
این دو عدد چه معنایی دارند؟
- عدد اول: میزان حفاظت در برابر اجسام جامد و گردوغبار
- عدد دوم: میزان حفاظت در برابر نفوذ مایعات (آب)
در برخی مواقع، یک حرف اضافی هم اضافه میشود (مثل IP69K)، که بیانگر تستهای خاص یا توانایی مقاومت بیشتر است.
استاندارد IP چیست
جدول درجه حفاظت در برابر اجسام جامد (عدد اول)
| عدد اول | میزان حفاظت در برابر | توضیحات فنی |
|---|---|---|
| 0 | بدون حفاظت | دستگاه فاقد هر گونه پوشش حفاظتی است. |
| 1 | اجسام بزرگتر از ۵۰ میلیمتر | مثلاً تماس تصادفی با دست |
| 2 | اجسام بزرگتر از ۱۲.۵ میلیمتر | مانند انگشت |
| 3 | اجسام بزرگتر از ۲.۵ میلیمتر | مثلاً ابزارک یا سیم ضخیم |
| 4 | اجسام بزرگتر از ۱ میلیمتر | مانند کابل نازک یا پیچیدگی سیمها |
| 5 | گرد و غبار غیرمتمرکز | محافظت محدود، ورود مقدار اندکی گردوغبار مجاز است اما روی عملکرد اثر نمیگذارد. |
| 6 | گرد و غبار کامل | کاملاً ضد گردوغبار؛ امکان نفوذ ذرات وجود ندارد. |
جدول درجه حفاظت در برابر مایعات (عدد دوم)
| عدد دوم | میزان حفاظت در برابر | توضیحات فنی |
|---|---|---|
| 0 | بدون حفاظت | دستگاه نسبت به آب آسیبپذیر است. |
| 1 | قطرات عمودی آب | پایداری در برابر چکیدن آب با زاویه عمودی |
| 2 | قطرات آب تا زاویه ۱۵ درجه | نسبت به پاشش مایل مقاوم |
| 3 | پاشش آب تا زاویه ۶۰ درجه | مناسب محیطهای نیمهمرطوب یا بارانهای ملایم |
| 4 | پاشش شدید آب از هر جهت | دوام هنگام پاشش آب از جهات مختلف |
| 5 | پاشش آب با فشار کم | مقاومتی خوب در مقابل شستشو با آب |
| 6 | پاشش آب با فشار بالا | مناسب محیطهای صنعتی یا دستگاه کارواش |
| 7 | غوطهوری موقت تا عمق ۱ متر | قابلیت غوطهوری موقت بدون نفوذ آب |
| 8 | غوطهوری پیوسته یا عمیق | برای غوطهوری طولانی یا در عمق بیشتر از ۱ متر |
| 9 یا 9K | آب با فشار بسیار بالا یا بخار | مناسب کاربردهای خاص صنعتی (مثل کارواش سنگین) |
مثالهای واقعی کد IP در دستگاهها
- IP20: پریزهای برق معمولی – فقط برای فضاهای خشک داخلی
- IP44: لوازم خانگی مرطوب (پنکه حمام)
- IP54: اغلب دوربینهای داخل ساختمان اداری
- IP55: جعبههای برق نیمهصنعتی
- IP66: دوربین مداربسته فضای باز مقاوم در برابر باران شدید
- IP67: گوشی موبایل ضدرطوبت
- IP68: گوشیهای ردهبالا مثل iPhone 14، چراغ خیابانی حرفهای، تجهیزات غواصی
- IP69K: تجهیزات نظامی یا ماشینآلات صنعتی سنگین
-
استاندارد IP چیست
تفاوت استاندارد IP با دیگر شاخصها (NEMA، IK)
- NEMA (استاندارد آمریکایی مقاومت): پوشش گستردهتری نسبت به IP دارد و علاوهبر حفاظت فیزیکی، برخی الزامات ایمنی الکتریکی را هم میسنجد.
- IK: میزان مقاومت تجهیز در برابر ضربه مکانیکی (مثلاً IK10=ضربه پتک۱۰ژول)
کاربرد استاندارد IP در دوربین مداربسته و تجهیزات نظارتی
انتخاب دوربین مناسب برای فضای باز و بسته
- داخل ساختمان: IP54 کفایت میکند.
- فضای باز: حداقل IP66 برای مقاومت در برابر باران، گردوغبار و باد شدید.
نکته حرفهای:
برای فضاهای بسیار پرریسک، مثلاً تونلها یا سکوهای نفتی، دوربین با IP68 توصیه میشود.
کاربردها:
- خیابانهای پرتردد شهری
- مراکز صنعتی و نظامی
- فضاهای پرتردد عمومی مثل مترو، فرودگاه
استاندارد IP در سایر صنایع
- موبایل و تجهیزات پوشیدنی: امروزه اکثر گوشیهای پرچمدار با کد IP67 یا IP68 عرضه میشوند تا خیالتان از مقاومت در برابر افتادن در آب راحت باشد.
- تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی: برای شستشو و ضدعفونی مکرر (IP65، IP66)
- چراغ خیابانی و روشنایی صنعتی: استاندارد معمولاً IP65 یا IP66 است تا عوامل جوی آسیبی وارد نکنند.
- خودرو و موتورسیکلت: قطعات الکترونیکی آنها اغلب باید دارای حداقل IP54 باشند.
-
استاندارد IP چیست
مزایای رعایت استاندارد IP
- افزایش طول عمر محصول
- افزایش اعتماد مشتری
- کاهش هزینه تعمیرات و نگهداری
- ایمنی بالا برای اپراتورها و کاربران
- امکان استفاده از تجهیزات در محیطهای سخت و خاص
- شهادة کیفی و تضمین عملکرد
چالشها و محدودیتهای استاندارد IP
- گرانتر شدن محصول: دستگاه با IP بالا معمولاً قیمت بیشتری دارد.
- غیرواقعی بودن برخی تبلیغات: بعضی تولیدکنندگان درمورد درجه حفاظت اغراق میکنند یا تستها را دقیق انجام نمیدهند.
- شرایط واقعی محیط با تست آزمایشگاهی ممکن است تفاوت داشتهباشد.
- آسیبدیدگی در اثر ضربه شدید، حتی برای IP بالا ممکن است اتفاق بیفتد و IP تضمین همهجانبه نیست.
- ناتوانی در مقاومت در برابر مواد شیمیایی یا خورنده (برای برخی حوزههای تخصصی).
راهنمای انتخاب کد IP مناسب
۱. بررسی شرایط محیطی
- آیا دستگاه با آب زیاد، گردوغبار یا لکه روغن سر و کار دارد؟
۲. انتخاب کد IP بر اساس کاربرد
- برای دفاتر و محیط خشک: IP20–IP44
- برای کارگاه و مراکز اداری مرطوب: IP44–IP54
- فضای باز و صنعتی: IP65–IP68
- صنایع ویژه و نظامی: IP69K
۳. بررسی ضمانتنامه و اصالت تست
- محصولات معتبر معمولاً تستنامه یا گواهی رسمی از مراجع دارند.
سؤالات پرتکرار (FAQ)
آیا IP67 و IP68 ضدآب کاملاند؟
تا حد معینی (عمق و مدت زمان تستشده) ضدآب هستند اما برای استفاده طولانی در عمق یا فشار بالا مناسب نیستند.
آیا همیشه IP بالاتر بهتر است؟
خیر؛ گاهی پرداخت هزینه اضافی برای حفاظت بیدلیل است. انتخاب باید بر اساس شرایط واقعی انجام شود.
اگر دستگاه ضدآب باشد یعنی ضد گردوغبار هم هست؟
خیر؛ باید به عدد اول و دوم همزمان توجه کرد. بسیاری از دستگاهها فقط در برابر آب یا گردوغبار مقاوماند.
استاندارد IP چیست
جمعبندی و نتیجهگیری نهایی
استاندارد IP یکی از مهمترین شاخصها برای تضمین کیفیت و دوام محصولات الکترونیکی و الکترومکانیکی در محیطهای مختلف است. دانستن مفهوم، جدولها و انتخاب صحیح آن میتواند از خسارات مالی و دردسرهای متعدد جلوگیری کند.
وقتی دفعه بعد قصد خرید دوربین مداربسته، گوشی موبایل یا هر تجهیز برقی دیگری داشتید، حتماً به کد IP و معنای آن توجه ویژه داشته باشید.
دیدگاه کاربران
هیچ دیدگاهی برای این مقاله نوشته نشده است